Co oznacza skala 1:100000?
Skala 1:100000 to zapis stosunku: pierwsza liczba opisuje wymiar na mapie, druga — odpowiadający mu wymiar w terenie. Jeden centymetr na mapie to 100 000 centymetrów w rzeczywistości, czyli 1000 metrów, czyli równy kilometr. Ze wszystkich skal map ta jest najprostsza w odczycie, bo nie wymaga żadnego liczenia: 1 cm to 1 km.
Ręczne przeliczenie to jedno działanie. Podziel odległość w terenie przez 100 000, żeby otrzymać długość na mapie, albo pomnóż długość z mapy przez 100 000, żeby wrócić do terenu. Po obu stronach musi stać ta sama jednostka, więc kilometry zamień najpierw na centymetry — albo wpisz wartość w kalkulatorze powyżej i pomiń ten krok.
Współczynnik skali wynosi 0,00001, czyli 1/100 000. To już koniec zakresu topograficznego i początek map przeglądowych. Drogi, rzeki, linie kolejowe, lasy i ogólny kształt terenu pozostają czytelne, ale pojedyncze budynki i granice działek znikają: obiekt o długości 100 metrów ma tu zaledwie 1 mm. Ta skala służy do oglądania całego regionu naraz, a nie do orientacji na jednym zboczu.
Gdzie stosuje się skalę 1:100000?
Skalę 1:100000 wybiera się wtedy, gdy cały region ma się zmieścić na jednym arkuszu:
- Atlasy i mapy samochodowe — cały dzień jazdy mieści się na jednej stronie, a sieć dróg pozostaje czytelna.
- Mapy przeglądowe i serie topograficzne — w tej skali wydawano przedwojenne mapy Wojskowego Instytutu Geograficznego, a amerykańska służba geologiczna USGS publikuje serię 1:100 000 na arkuszach 30 na 60 minut.
- Dalekie trasy rowerowe i motocyklowe — etap o długości 100 km ma na mapie metr, więc wyprawę na kilka dni rozplanujesz bez stosu arkuszy.
- Planowanie przestrzenne — granice gmin i powiatów, korytarze transportowe i sposób zagospodarowania terenu widać w obrębie całego regionu.
- Leśnictwo, rolnictwo i gospodarka wodna — zlewnie, nadleśnictwa i duże kompleksy gruntów pokazujesz w całości, a nie we fragmentach.
- Mapy sytuacyjne dla sztabów i służb — jeden arkusz obejmuje cały obszar działań, z terenem sprowadzonym do tego, co widać z dystansu.
Skala 1:100000 w praktyce — przykłady
Kilka konkretnych przeliczeń pomoże Ci wyrobić intuicję:
- Kilometr drogi — to na mapie 1 cm, więc zwykła linijka odczytuje od razu kilometry.
- Dolina długa na 30 km — 30 cm, mniej więcej tyle, ile dłuższy bok arkusza A4.
- Etap rowerowy 60 km — 60 cm, czyli cały dzień trasy mieści się na dwóch zgięciach mapy.
- Jezioro szerokie na 500 m — 5 mm, mniej więcej tyle, ile szerokość drukowanego znaku autostrady.
- Trasa maratonu, 42 km — 42 cm od startu do mety.