มาตราส่วน 1:50000 หมายความว่าอย่างไร?
มาตราส่วน 1:50000 คืออัตราส่วน ตัวเลขแรกคือระยะทางบนแผนที่ ตัวเลขที่สองคือระยะทางที่ตรงกันในพื้นที่จริง หนึ่งเซนติเมตรบนแผนที่เท่ากับ 50,000 เซนติเมตรในความเป็นจริง หรือ 500 เมตร รูปแบบสั้นจำได้ง่ายกว่า คือ 2 ซม. บนแผนที่เท่ากับ 1 กิโลเมตร
การคำนวณด้วยมือใช้เพียงขั้นตอนเดียว หารระยะทางจริงด้วย 50,000 เพื่อได้ความยาวบนแผนที่ หรือคูณความยาวที่วัดจากแผนที่ด้วย 50,000 เพื่อกลับไปเป็นระยะทางจริง ทั้งสองฝั่งต้องใช้หน่วยเดียวกัน จึงควรแปลงกิโลเมตรเป็นเซนติเมตรก่อน หรือใส่ค่าลงในเครื่องคำนวณด้านบนแทน
ตัวคูณมาตราส่วนคือ 0.00002 หรือ 1/50,000 มาตราส่วนนี้อยู่กลางช่วงของแผนที่ภูมิประเทศ คือละเอียดพอที่จะแสดงถนน ลำธาร เส้นชั้นความสูง และชุมชน และกว้างพอที่การเดินทั้งวันจะอยู่บนกระดาษแผ่นเดียว ด้วยเหตุนี้หน่วยงานแผนที่ระดับชาติจึงจัดทำชุดแผนที่ 1:50000 ควบคู่กับชุด 1:25000 ที่ละเอียดกว่า
มาตราส่วน 1:50000 ใช้ที่ไหน?
มาตราส่วน 1:50000 ถูกเลือกใช้ในงานที่ต้องอ่านภูมิประเทศบนพื้นที่กว้าง:
- ชุดแผนที่ภูมิประเทศระดับชาติ — ในประเทศไทยแผนที่ภูมิประเทศมาตราส่วน 1:50,000 ของกรมแผนที่ทหารเป็นชุดหลัก และมาตราส่วนเดียวกันนี้ก็จัดทำกันทั่วโลก
- เดินป่าและปั่นจักรยาน — ช่วงเดินทางทั้งวันอยู่บนกระดาษแผ่นเดียว และภูมิประเทศยังอ่านได้ชัดพอที่จะเห็นทางชันก่อนออกเดินทาง
- การวางแผนเส้นทาง — ทริปหลายวัน เส้นทางล่องน้ำ และช่วงปั่นจักรยาน วางแผนได้ง่ายขึ้นเมื่อเห็นทั้งภูมิภาคพร้อมกัน
- แผนที่ทางทหาร — 1:50000 เป็นมาตราส่วนมาตรฐานของนาโตสำหรับแผนที่ภูมิประเทศมาตราส่วนกลาง
- ป่าไม้และการวางผังพื้นที่ — ถนนเข้าถึง ทางน้ำ และสิ่งปกคลุมดินอ่านได้ชัดเจนตลอดทั้งพื้นที่
- หน่วยกู้ภัยและการค้นหา — แผนที่แบ่งเขตมาตราส่วน 1:50000 ครอบคลุมพื้นที่ปฏิบัติการทั้งหมด พร้อมแสดงภูมิประเทศที่ต้องผ่าน
มาตราส่วน 1:50000 ในทางปฏิบัติ — ตัวอย่าง
ระยะทางที่เป็นรูปธรรมช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้น:
- เส้นทาง 1 กม. — บนแผนที่คือ 2 ซม. จึงวัดเส้นทางด้วยไม้บรรทัดธรรมดาได้
- ช่วงเดินทางวันละ 20 กม. — 40 ซม. บนกระดาษ ยาวกว่าด้านยาวของกระดาษ A4 เผื่อรอยพับหรือกระดาษแผ่นที่สองไว้ด้วย
- ทะเลสาบกว้าง 2 กม. — 4 ซม. เห็นแนวชายฝั่งทั้งหมดในคราวเดียว
- สนามฟุตบอลยาว 105 ม. — ราว 2 มม. บางกว่าเส้นถนนที่พิมพ์ไว้ วัตถุขนาดนี้จึงเขียนด้วยสัญลักษณ์ ไม่ใช่ตามขนาดจริง
- เส้นทางยาว 42 กม. — 84 ซม. จากต้นจนจบ ราวความกว้างของแผนที่ที่กางออกเต็มแผ่น