1:50000 ölçek ne demek?
1:50000 bir orandır: ilk sayı haritadaki mesafeyi, ikincisi arazideki karşılığını gösterir. Haritadaki bir santimetre gerçekte 50.000 santimetreye, yani 500 metreye denk gelir. Kısa hali akılda daha kolay kalır: haritada 2 cm, 1 kilometre demektir.
Elle hesap tek işlemdir. Arazideki mesafeyi 50.000'e bölerek haritadaki uzunluğu bulun ya da haritadan ölçtüğünüz uzunluğu 50.000 ile çarparak araziye dönün. İki tarafın birimi aynı olmalı, bu yüzden kilometreyi önce santimetreye çevirin — ya da değeri yukarıdaki hesaplayıcıya girin.
Ölçek katsayısı 0,00002, yani 1/50.000'dir. Bu ölçek topografik aralığın ortasındadır: yollar, dereler, eş yükselti eğrileri ve yerleşimler için yeterince ayrıntılı, bir günlük yürüyüşün tek yaprağa sığmasına yetecek kadar geniştir. Bu nedenle ulusal harita kurumları daha ayrıntılı 1:25000 serisinin yanında bir de 1:50000 serisi yayımlar.
1:50000 ölçek nerede kullanılır?
1:50000 ölçek, geniş bir alanda arazinin önem taşıdığı her yerde tercih edilir:
- Ulusal topografik seriler — Türkiye'de 1:50.000 ölçekli topografik haritalar temel serilerden biridir; aynı ölçek Avrupa'nın büyük bölümünde de yayımlanır.
- Yürüyüş ve bisiklet — uzun günlük etaplar tek yaprağa sığar ve arazi, yokuşları yola çıkmadan görebileceğiniz kadar okunaklı kalır.
- Rota planlama — birkaç günlük geçişler, nehir inişleri ve bisiklet etapları, bütün bir bölgeyi aynı anda gördüğünüzde daha kolay planlanır.
- Askerî haritalar — 1:50000, orta ölçekli topografik haritalar için NATO standardıdır.
- Ormancılık ve mekânsal planlama — servis yolları, su kaynakları ve arazi örtüsü tüm alan boyunca net okunur.
- Acil durum ve arama kurtarma — 1:50000 ölçekli sektör haritası müdahale alanının tamamını kapsar ve aynı zamanda geçilmesi gereken araziyi gösterir.
1:50000 ölçek pratikte — örnekler
Birkaç somut mesafe ölçeği anlamayı kolaylaştırır:
- 1 km patika — haritada 2 cm, yani bir rotayı sıradan bir cetvelle ölçebilirsiniz.
- 20 km'lik günlük etap — kâğıtta 40 cm, A4 yaprağının uzun kenarından daha fazla. Bir katlama ya da ikinci bir yaprak hesaba katın.
- 2 km genişliğinde bir göl — 4 cm, kıyının tamamını bir bakışta görürsünüz.
- 105 m uzunluğunda bir futbol sahası — yaklaşık 2 mm, basılı bir yol çizgisinin kalınlığından ince. Bu kadar küçük nesneler gerçek boyutta değil, işaretle çizilir.
- 42 km'lik bir rota — uçtan uca 84 cm, aşağı yukarı açılmış bir harita yaprağının genişliği kadar.